بررسی الگوی گلدهی و کمیت دانه گرده برخی ژنوتیپ‌های نر پسته (Pistacia vera L.) در شرایط آب و هوایی قزوین

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین

2 هیات علمی بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی،

3 بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، قزوین، ایران

4 بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، قزوین، ایران.

5 اصلاح نباتات و ژنتیک

6 عضو هیات علمی، ایستگاه پسته دامغان، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی،

چکیده

گرده افشانی ناکافی یکی از مهم‌ترین دلایل پایین بودن عملکرد پسته در کشور می‌باشد. تفاوت در زمان گلدهی درختان نر و ماده پسته، عدم رعایت نسبت درختان نر به ماده در باغ و عدم قرارگیری در جهت مناسب می‌تواند به طور قابل توجهی کارایی گرده افشانی و در نتیجه عملکرد درختان پسته را کاهش دهد. همرسی و همزمانی گلدهی درختان نر و ماده برای انجام موفقیت‌آمیز گرده افشانی و تلقیح ضروری می‌باشد. در این بررسی 56 ژنوتیپ نر پیوندی پسته موجود در ایستگاه پسته یزبر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین مورد بررسی قرار گرفتند و خصوصیات گلدهی آن‌ها ارزیابی شد. برای این منظور از هر ژنوتیپ 3 شاخه پلاک‌گذاری شد و در فصل بهار پارامترهای فنولوژیکی از قبیل شروع گلدهی، تمام گل و انتهای گلدهی بررسی شدند. علاوه بر این شاتون‌های نر در طول دوره گلدهی جمع‌آوری شد و شاخص‌هایی چون وزن تر و خشک گل‌آذین، وزن دانه گرده هر گل‌آذین و تعداد گل‌آذین در سرشاخه بررسی شدند. نتایج نشان داد طول دوره گلدهی رقم ماده کله‌بزی در باغ 11 روز بود. شروع گلدهی 2 اردیبهشت، مرحله تمام گل 7 اردیبهشت و پایان گلدهی 12 اردیبهشت بود. ژنوتیپ‌های گرده‌دهنده نیز در همه صفات به جز وزن تر گل‌آذین اختلاف معنی‌داری در سطح 1 درصد داشتند. ارزیابی‌ها نشان داد که از میان 56 ژنوتیپ گرده‌دهنده، ژنوتیپ‌های 530-2 زودگل‌ترین و 522-2 دیرگل‌ترین بودند. بیشترین طول دوره گلدهی با 3/13، 6/12 و 3/12 روز به ترتیب مربوط به ژنوتیپ‌های 526-4، 516-1 و522-3  بود و پس از آن ژنوتیپ‌های 502-5،529-5  و 529-1 قرار داشتند. کوتاه‌ترین طول دوره گلدهی نیز متعلق به ژنوتیپ521-3  با 5 روز بود. گلدهی ژنوتیپ‌های 502-5، 526-4، 516-1 و522-3  کاملا با گلدهی رقم کله بزی تطابق داشت و 100 درصد گلدهی این رقم ماده را پوشش می‌داد. همچنین ژنوتیپ‌های 526-4، 526-6 ، 522-3 ، 508-3،518-6 ، 525-6 و 508-4 وزن خشک گل‌آذین و مقدار دانه گرده تولیدی بیشتری داشتند. از نظر تعداد شاتون نیز مشاهده شد ژنوتیپ‌های 529-5، 528-4 ، 508-4 ، 526-4، 518-6 و 509-4 بیش از 3 شاتون داشتند. ژنوتیپ 526-4 با توجه به طولانی بودن دوره گلدهی آن و هموگام بودن با رقم کله بزی و همچنین داشتن گرده و شاتون بیشتر می‌تواند به عنوان ژنوتیپ برتر برای گرده‌افشانی رقم کله بزی معرفی شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of Flowering Pattern and Pollen Quantity of Some Pistachio Male Genotypes Under Qazvin Environmental Conditions

نویسندگان [English]

  • Mostafa Ghasemi 1
  • Saeid Kashanizadeh 2
  • Majid Golmohammadi 3
  • Shiva Ghasemi 4
  • Hojjat Hasheminasab 5
  • Hossein Hokmabadi 6
1 Ph.D. in Physiology and Breeding of Fruit Trees Qazvin Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Qazvin, Iran.
2 Horticulture Crops Research Department, Qazvin Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Qazvin, Iran
3 Horticulture Crops Research Department, Qazvin Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Qazvin, Iran.
4 Horticulture Crops Research Department, Qazvin Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Qazvin, Ira
5 Pistachio Research Center
6 Associate Professor, Damghan Pistachio station, Semnan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Shahrood, Iran
چکیده [English]

Insufficient pollination is one of the main reasons for the low pistachio yield in the country. Differences in the flowering time of male and female pistachio trees, the inadequate ratio of male to female trees in the orchard and lack of proper orientation can significantly reduce the efficiency of pollination and consequently the yield of pistachio trees. The simultaneous flowering of male and female trees is essential for successful pollination and fertilization. In this study, 56 male pistachio genotypes in Yezbar pistachio station, Qazvin Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Qazvin province during 2020 were examined and their flowering characteristics evaluated. For this purpose, three branches of each genotype labeled in the spring and phenological stages such as flowering beginning, full bloom and end of flowering were examined. Also, male catkins were collected during the flowering period and indicators such as wet and dry weight of the inflorescence, the weight of pollen grains per inflorescence and the number of inflorescences on the branch measured. The results showed that the flowering period of the female Kalebozi cultivar in the orchard was 11 days. Flowering began on April 21, the full bloom stage on April 26, and the end of flowering on May 1. The male genotypes also had a significant difference in all traits except the fresh weight of the inflorescence at the level of 1%. Evaluations showed that among the 56 male genotypes, 530-2 and 522-2 were the earliest and the latest flowering genotypes, respectively. The longest flowering period with 13.3, 12.6 and 12.3 days were related to genotypes 526-4, 516-1 and 522-3, respectively, followed by the genotypes 502-5, 529-5 and 529-1. The shortest flowering period belonged to 521-3 with 5 days. The flowering period of genotypes 502-5, 526-4, 516-1 and 522-3 was completely consistent with the flowering of Kalebozi cultivar and covered 100% of the flowering of this female cultivar. In addition, genotypes 526-4, 526-6, 522-3, 508-3, 518-6, 525-6 and 508-4 had higher dry weight of inflorescence and production of pollen grains. In terms of the number of catkins, the genotypes 529-5, 528-4, 508-4, 526-4, 518-6, and 509-4 had more than three catkins. Genotype 526-4 can be introduced as the superior genotype for pollination of Kolebozi cultivar due to its long flowering period and being synchronous with Kolebezi cultivar and also having more pollens and catkins.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Catkin
  • genetic diversity
  • Male Genotype
  • Pistachio