علوم و فناوری پسته

علوم و فناوری پسته

بهینه‌سازی پرآوری و ریشه‌زایی سه رقم پسته ( Pistachio vera L.) در کشت درون‌شیشه-ای با استفاده از تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه علوم باغبانی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه اردکان
2 دانشیار علوم باغبانی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه اردکان
3 دانشیار گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه یزد
چکیده
ریزازدیادی پسته (Pistacia vera L.) به دلیل وابستگی شدید به ژنوتیپ، قهوه‌ای شدن ریزنمونه‌ها و پاسخ متفاوت به تنظیم‌کننده‌های رشد، با چالش‌های متعددی همراه است. این پژوهش با هدف بهینه‌سازی مراحل مختلف ریزازدیادی شامل استقرار، پرآوری شاخساره و ریشه‌زایی در ریزنمونه‌های دانهالی ارقام "تیرماهی اردکان"، "تیرماهی میبد" و "حاج‌عبدالهی" انجام شد. ریزنمونه‌ها پس از جوانه‌گیری بذور و ضدعفونی با کلریدجیوه در زمان‌های 50، 100 و 200 ثانیه، در محیط کشت MS مستقر شدند. مرحله پرآوری شاخساره با سطوح مختلف BA (0 تا 4 میلی‌گرم در لیتر) و IBA (0 و 01/0 میلی‌گرم در لیتر) و مرحله ریشه‌زایی (در رقم "تیرماهی اردکان") با هشت تیمار محیط‌کشت و تنظیم‌کننده‌های رشد IBA و NAA انجام شد. نتایج نشان داد که مدت زمان ضدعفونی اثر معنی‌داری بر میزان قهوه‌ای شدن ریزنمونه‌ها داشت، به‌طوری‌که بیشترین میزان قهوه‌ای شدن در تیمارهای 100 و 200 ثانیه به ترتیب نمره 77/1 و 88/1 از 5 ثبت شد. در مرحله پرآوری، بیشترین تعداد شاخه (66/5 شاخه به ازای هر ریزنمونه) در رقم "تیرماهی اردکان" در تیمار 4 میلی‌گرم در لیتر BA + 01/0 میلی‌گرم در لیتر IBA مشاهده شد. بیشترین طول شاخساره نیز 92/3 سانتی‌متر در رقم "حاج‌عبدالهی" با 0/1 میلی‌گرم در لیتر BA ثبت شد. در مرحله ریشه‌زایی، تیمار MS حاوی 6/1 میلی‌گرم در لیتر تیامین + 1 میلی‌گرم در لیتر IBA و محیط‌کشت WPM همراه با 5/1 میلی‌گرم در لیتر IBA بیشترین تعداد (4/5 ریشه) و طول ریشه (68/2 سانتی‌متر) را ایجاد کردند. این نتایج نشان می‌دهد که بهینه‌سازی محیط کشت و تنظیم‌کننده‌های رشد به‌صورت وابسته به ژنوتیپ، نقش کلیدی در موفقیت ریزازدیادی پسته دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Optimization of Shoot Proliferation and Root Induction of Three Pistachio (Pistacia vera L.) Cultivars in In Vitro Culture Using Plant Growth Regulators

نویسندگان English

Hadise Hajjafari Nejad 1
Maryam Dehestani-Ardakani 2
Kazem Kamali Aliabad 3
1 Department of Horticultural Science, College of Agriculture & Natural Resources, Ardakan University, Yazd, Iran
2 Department of Horticultural Science, College of Agriculture & Natural Resources, Ardakan University, Yazd, Iran
3 Department of Soil Science, College of Agriculture & Resources, Yazd University, Iran
چکیده English

In vitro propagation of pistachio (Pistacia vera L.) faces multiple challenges due to strong genotype dependency, explant browning, and variable responses to plant growth regulators (PGRs). This study aimed to optimize different stages of micropropagation, including explant establishment, shoot proliferation, and root induction, using seedling explants of the cultivars "Tirmahi Ardakan," "Tirmahi Meybod," and "Haj-Abdollahi." After seed germination, explants were disinfected with mercuric chloride for 50, 100, and 200 seconds and cultured on MS medium. Shoot proliferation was tested using various concentrations of BA (0–4 mg L⁻¹) and IBA (0 and 0.01 mg L⁻¹), while rooting in "Tirmahi Ardakan" was evaluated using eight culture media supplemented with IBA and NAA. Results indicated that disinfection duration significantly affected explant browning, with the highest browning observed at 100 and 200 seconds (scores of 1.77 and 1.88 out of 5, respectively). During shoot proliferation, the highest number of shoots per explant (6.66) was obtained in "Tirmahi Ardakan" with 4 mg L⁻¹ BA + 0.01 mg L⁻¹ IBA, whereas the greatest shoot length (3.92 cm) occurred in "Haj-Abdollahi" with 0.1 mg L⁻¹ BA. In rooting, MS medium supplemented with 1.6 mg L⁻¹ thiamine + 1 mg L⁻¹ IBA and WPM with 1.5 mg L⁻¹ IBA produced the highest number of roots (4.5 roots per explant) and the longest roots (2.68 cm), respectively. These findings demonstrate that genotype-specific optimization of culture media and PGRs is critical for successful micropropagation of pistachio.

کلیدواژه‌ها English

Plant growth regulators
Shoot proliferation
Explant
Root induction
Browning
دوره 9، شماره 17
اسفند 1403
صفحه 24-44

  • تاریخ دریافت 14 مرداد 1397
  • تاریخ بازنگری 18 دی 1404
  • تاریخ پذیرش 11 بهمن 1404